Wat te doen in de Ardennen: 13 activiteiten voor elk weer

Wat te doen in de Belgische Ardennen? Wandelen, mountainbiken en kajakken op de Ourthe, de Amblève, de Semois of de Lesse. Regent het, dan ga je de grotten in. Je kunt ook klimmen, met helm en hoofdlamp een grot in kruipen, paardrijden en in een winter met genoeg sneeuw skiën. Waar de Ardennen liggen en hoe je er komt, staat in onze gids voor de Belgische Ardennen.

Twee dingen staan in bijna geen lijst. Kajakken kan niet elke dag: zakt de rivier onder een vaste waterstand, dan mag je er niet op. En vanaf 1 oktober kan een bospad een hele dag dicht zijn voor de jacht.

Activiteiten in één tabel

Activiteit	Waar vooral	Seizoen	Bij regen	Zelf of met aanbieder	Met een grote groep	Let op
Wandelen	overal; Hoge Venen	heel het jaar	ja, met laarzen	zelf; C-zones Hoge Venen met gids	samen, of per gids	jacht okt tot jan
Mountainbiken	Houffalize, La Roche	heel het jaar	liever niet	zelf; e-mountainbike huren	aantal huurfietsen	jacht; Roc d'Ardenne begin mei
Kajakken	Ourthe, Amblève, Semois, Lesse	als het water hoog genoeg staat	ja	verhuur bij een aanbieder	samen	minimum waterstand
Klimmen	Remouchamps, Freyr	voorjaar deels dicht	nee	aanbieder met instructeur	in kleine groepjes	broedtijd, natte rots
Speleologie		heel het jaar	ja	altijd met aanbieder	in kleine groepjes, om beurten	niet bij claustrofobie
Paintball, lasergame, escape room		heel het jaar	ja	aanbieder	in shifts
Grotten met gids	Han, Remouchamps		ja	met gids	reserveren
Wilde dieren	Han, Saint-Hubert	heel het jaar; burlen in de herfst	deels	zelf		meeste parken buiten
Uitstapjes	Bouillon, Orval, Francorchamps	heel het jaar	deels	zelf		racekalender
Brouwerijen	Achouffe, Lupulus	heel het jaar	ja	rondleiding	in tijdsloten
Zwemmen	erkende zwemzones, meren van de Eau d'Heure	zomer	nee	zelf		alleen in erkende zones
Paardrijden	ruiterpaden overal	lange route 15 april tot 15 september	meestal	manege	in kleine groepen; huifkar	jacht
Skiën en langlaufen	Baraque de Fraiture, Le Monty	alleen bij sneeuw		pistes		normaal minder dan 20 dagen open

• Wandelen, fietsen en kajak: Houffalize, La Roche-en-Ardenne, Durbuy, Coo, Botrange (Hoge Venen)
• Grotten en dieren: Grotten van Han, Remouchamps, Saint-Hubert
• Uitstapjes: Bouillon, Abdij van Orval, Circuit van Spa-Francorchamps
• Sneeuw: Baraque de Fraiture, Le Monty (Lierneux)

Foto: DimiTalen, CC0, via Wikimedia Commons

Wat te doen in de Ardennen in één weekend

Heb je maar één weekend, kies dan hieruit:

• Kajak op de Ourthe, langs Durbuy en La Roche.
• De grotten van Han met het wildpark, zie de grotten van Han.
• Een wandeling naar een uitzicht: je hoeft er geen route voor te boeken, zie wandelen.
• Het kasteel van Bouillon, met uitzicht over de Semois, zie uitstapjes.
• Een brouwerijbezoek als het regent, zie brouwerijen.

Wil je actie, neem dan de rivier en de mountainbike. Wil je het zonder inspanning, kies dan de grot en het kasteel.

1. Wandelen

Wandelen kan overal in de Ardennen. Bewegwijzerde GR- en lokale paden lopen door het hele gebied. Heeft je groep gemengde conditie, kies dan een kortere lus. Lange, technische lussen vragen ervaring, zoals rond Rochehaut en Botassart (18 km, zwaar).

De Hoge Venen hebben eigen regels:

• zones: B vrij op de paden, C alleen met een erkende natuurgids, D verboden;
• vlag bij brandgevaar (vooral bij droogte van maart tot mei): groen vrij, rood plateau dicht, donkerrood ook de toegangswegen;
• blijf op de paden, honden aan de lijn, geen vuur.

Alle regels: botrange.be.

Hoe het er nu bij staat, lees je bij de mooiste plekken in de Ardennen. Een doel vind je bij de mooiste uitzichten in de Ardennen.

Van oktober tot januari kan een pad een dag dicht zijn voor de jacht, zie jachtseizoen.

• Loop binnendoor, niet langs de N-weg.
• Kaart op je telefoon voor een korte tocht, stafkaart 1:25.000 voor een lange.
• Laat houtstapels (de wintervoorraad van de bewoners) en kapelletjes langs de weg met rust.

Foto: Jean-Pol Grandmont, CC BY 2.0, via Wikimedia Commons

2. Mountainbiken

Mountainbiken doe je het makkelijkst in Houffalize. Daar vertrekken zes bewegwijzerde lussen voor elk niveau vanaf het kerkplein. Groene route 6 (20 km, 540 meter hoogteverschil) is de instap, rode route 3 (35 km, 840 meter) de zwaarste. La Roche heeft vier routes. De blauwe (25 km, 720 meter) is voor geoefende rijders. Wil je mountainbiken en kajakken in één weekend, kijk dan naar de Semois bij Bouillon. Daar kan het allebei.

Heeft je groep wisselende conditie, huur dan e-mountainbikes. De routes zelf zijn vrij.

Houffalize is drukker in het weekend van Roc d'Ardenne, het mountainbikefestival met start in het centrum (begin mei). Rijd na veel regen niet over onverharde bospaden, want dat wordt modder. Voor de jacht, zie jachtseizoen.

Foto: Zairon, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons

3. Kajakken

Kajakken doe je op vier rivieren: de Ourthe, de Amblève, de Semois en de Lesse. De Ourthe vaar je langs Durbuy, Hotton en La Roche, de Semois bij Bouillon. Rond Coo en Trois-Ponts vaar je na de waterval van Coo, met een korte en een lange tocht. Je huurt de kajak bij een aanbieder. Die zet je af en haalt je op.

Je mag de rivier alleen op als het debiet binnen deze grenzen valt:

• Semois: vanaf 2,2 m³/s
• Ourthe: 2,5 tot 65 m³/s
• Lesse: 1,5 tot 52 m³/s

Bij lange droogte kan een rivier dicht zijn, ook midden in het seizoen. Op de Semois is dat vastgelegd in het kajakverbod van Bouillon. Staat er een kajakdag in je programma, zet dan een tweede activiteit klaar, zoals een challengeparcours.

Regen is geen reden om het te laten: hoger water vaart beter. Staat het te hoog, dan stopt de aanbieder.

Kajak op een rivier, niet op een stuwmeer. Op de stuwmeren van de Hoge Venen mag het niet. En bij laag water is het minder leuk, want dan klun je meer dan dat je vaart.

Bij de Ourthe hoort een dag in het stadje zelf: wat te doen in Durbuy.

4. Klimmen en abseilen

Zonder ervaring klim je in de Ardennen altijd met een aanbieder die instructeur en materiaal meebrengt. Zelfstandig klimmen vraagt doorgaans een klimkaart van de klimfederatie. Je kunt rotsklimmen, abseilen, via ferrata en een boomklimparcours doen.

Klimrotsen vind je onder meer bij Remouchamps, bij Freyr aan de Maas en tussen de Hoge Venen en Stavelot of Malmedy.

In het voorjaar kunnen rotsen dicht zijn voor broedende vogels of door losse steen, niet overal op dezelfde data. Op natte rots klim je niet. Een boomklimparcours gaat bij regen meestal door, bij onweer niet.

Per instructeur klimt een klein groepje. De rest wacht of doet iets anders.

5. Speleologie

Bij speleologie kruip, klim en abseil je met helm, overall en hoofdlamp door een grot die niet voor toeristen is ingericht, altijd met een instructeur. Voor een beginnerstocht heb je geen ervaring nodig, wel een gewone conditie. Sla het over als je last hebt van claustrofobie. In een toeristische grot (hoofdstuk 7) loop je met een gids een vaste route over een pad. Hier ga je er echt in.

Ga nooit zelf een onbekende grot in. Per instructeur gaat een klein groepje onder de grond, om beurten.

6. Paintball en escape rooms

Paintball, lasergame en escape rooms boek je bij een aanbieder, en ze gaan bij elk weer door. Lasergame en escape room zijn binnen. Het past bij vrienden, tieners en een groep die samen iets wil doen zonder dat conditie telt.

Een grote groep gaat in shifts na elkaar, of verdeeld over meerdere kamers tegelijk.

Wil je 's avonds iets in het bos doen, zoals een dropping, vraag dan vooraf na van wie het bos is en of het mag. Bossen zijn vaak privé of verkaveld. Meer ideeën staan bij teambuilding in de Ardennen.

7. Grotten met gids

In een toeristische grot loop je met een gids een vaste route. De bekendste zijn de grotten van Han, met een wildpark van 250 hectare ernaast. Ik vind Han de moeite waard: grot en dieren op één dag. Alles staat op grotte-de-han.be.

Voor grot en wildpark koop je aparte tickets. De rondleidingen zijn per taal, in het Nederlands of het Frans. In Remouchamps loop je door de grot en vaar je een stuk met een boot, in één bezoek. Ook bij Dinant, Couvin en Hastière liggen grotten.

Met een groep reserveer je bij Han minstens zeven dagen vooraf, via de pagina voor groepen. Bij een heel grote groep wacht iedereen bij elk uitlegpunt tot de groep weer samen is. Splits daarom per taal.

8. Wilde dieren

Wilde dieren zie je het makkelijkst in het wildpark van Han: bruine beer, wolf, bizon, lynx en veelvraat. In de herfst hoor je bij Saint-Hubert in de bronsttijd de herten burlen, en er zijn geleide wandelingen.

De meeste parken zijn buiten, dus bij regen half een plan B.

9. Uitstapjes

Voor een dagdeel zonder inspanning ga je naar het kasteel van Bouillon, de abdij van Orval of het circuit van Francorchamps.

Bouillon heeft een middeleeuws kasteel boven de Semois, met roofvogelshows en fakkeltochten in het seizoen. Ik vind Bouillon het mooist vanaf het kasteel, waar je over de rivier kijkt. Orval is een trappistenabdij met eigen bier en kaas. Officieel ligt Orval in de Gaume, aan de rand van de Ardennen. Bij Francorchamps kijk je eerst op de evenementenkalender van het circuit: bij de grote races, zoals de F1 en de 24 uur van Spa, is het er vol.

Loop je liever door een stadje, kies dan Durbuy of La Roche. Kijk bij de mooiste steden en dorpen in de Ardennen.

10. Brouwerijen

Een brouwerijbezoek is de bekendste regenoptie voor volwassenen: je krijgt een rondleiding en proeft het bier. Bekend zijn Achouffe en Lupulus.

Bij Lupulus gaan er tien mensen mee per standaardrondleiding. Ben je met meer, dan maak je een aparte afspraak met een eigen tijdslot (zie lupulus.be).

Meer brouwerijen staan bij brouwerijen in de Ardennen.

11. Zwemmen

Zwem in Wallonië in een erkende zwemzone, aan een rivier of aan een meer. Alleen daar controleert de Waalse overheid de hele zomer de waterkwaliteit, met sterren. De stand per zone staat bij de Waalse overheid, op environnement.wallonie.be. De meren van de Eau d'Heure zijn het grootste watersportgebied van Wallonië.

Buiten de zones is zwemmen niet overal toegestaan.

12. Paardrijden

Paardrijden kan bij maneges door de hele Ardennen, over onderhouden ruiterpaden. Een route van meer dan 500 km, De Ardennen te paard, loopt in etappes van park naar park. Rijd die route tussen 15 april en 15 september.

Tochten van een paar uur zijn gangbaar. Lange tochten zijn voor geoefende ruiters. Je rijdt in kleine groepen en wie niet rijdt, gaat mee op de huifkar. Voor de jacht, zie jachtseizoen.

13. Skiën en langlaufen

Skiën kan in de Ardennen alleen als er genoeg sneeuw ligt, op pistes als Baraque de Fraiture bij Vielsalm en Le Monty bij Lierneux. Baraque de Fraiture is normaal minder dan 20 dagen per jaar open, in een sneeuwrijk jaar tot zestig. Er liggen ook vier langlaufpistes (3, 7, 14 en 21 km). Op de hoogste delen van de Hoge Venen ligt gemiddeld ruim veertig dagen per jaar sneeuw, vooral in januari en februari.

Plan er geen weekend omheen. Zie het als meevaller. Rond Coo ligt in de winter ook een skipiste; zonder sneeuw is een challengeparcours het alternatief.

Jachtseizoen, oktober tot januari

Van 1 oktober tot eind december (ree en haas) of eind januari (hert, everzwijn en moeflon) kan een bospad een hele dag dicht zijn voor een drijfjacht. Kijk de dag ervoor op chasseonweb.be. Een geel bord kondigt het aan, bij een rood bord ga je niet verder. Het raakt wandelen, mountainbiken en paardrijden.

September en oktober zijn ook drukke maanden voor groepen. Boek huis en programma vroeg.

Wat wel kan:

• grotten, zie een grot met gids;
• speleologie;
• brouwerijen;
• in de herfst het burlen van de herten, zie wilde dieren;
• bij sneeuw skiën.

Bij regen

Als het regent, ga je onder de grond of naar binnen:

• Onder de grond: speleologie, een grot met gids
• Binnen: een brouwerij, paintball en escape rooms
• Valt af: klimmen op natte rots en mountainbiken in de modder

Kajakken gaat door, zie kajakken.

Met kinderen

Met kinderen kies je wat VISITWallonia als gezinsactiviteit telt. Op de gezinspagina van VISITWallonia filter je op leeftijd: 0 tot 6, 6 tot 12 en 12 plus.

Han is het klassieke gezinsuitje, en de grot zelf is droog. Verder passen kajakken, wilde dieren en de uitstapjes bij kinderen.

Vraag bij klimmen, speleologie en paintball de aanbieder naar de minimumleeftijd.

Foto: Superbass, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons

Met een grote groep

Met een grote groep werkt bijna alles, maar vaak niet met iedereen tegelijk: aanbieders delen je op in kleine groepjes, shifts of tijdsloten.

• In één keer: wandelen op gewone paden, kajakken en de grot van Han, waar je per taal splitst.
• In kleine groepjes, om beurten: speleologie, klimmen en paardrijden. De rest doet ondertussen iets anders.
• In shifts of tijdsloten: paintball en escape rooms en brouwerijen, waar Lupulus tien per rondleiding aanhoudt.

Een natuurgids in de Hoge Venen neemt tot 25 mensen mee. Een schoolgroep van meer dan 24 leerlingen heeft naast de gids een tweede begeleider nodig, zie de geleide wandelingen.

Zet een actieve activiteit naast een dagdeel zonder inspanning, zoals een uitstapje of een brouwerij. Regent het, dan valt alleen klimmen en mountainbiken af.

Drie punten om af te vinken:

• Regel het buitenprogramma vóór vertrek, niet ter plekke. Zo deed ik het als leraar met schoolgroepen ook.
• Vuur alleen in de bbq, geen kampvuur in het dorp, en koop je eigen hout.
• Carpool of huur een bus, want er is weinig parkeerplek in de Ardense dorpen.

Met dertig man zoek je een huis dat past, bijvoorbeeld bij groepsaccommodatie Ardennen 30 personen.

Een huis voor je programma

Doe een aanvraag, zeg met hoeveel je bent en wat je wilt doen, en wij zoeken een huis dat past. Het aanbod zie je bij groepsaccommodatie Ardennen.